วิกฤตน้ำ เมืองโคราช ปัญหาใหญ่ที่ต้องหาแนวทางรับมือ

จากรายงานข้อมูลน้ำของเขื่อนลำตะคอง เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2558 เขื่อนลำตะคองมีปริมาณน้ำในอ่างฯ 74.399 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็น 23.65% ของความจุทั้งหมด ซึ่งเขื่อนมีความจุอ่างฯกักเก็บสูงสุด 373.46 ล้าน ลบ.ม. แต่ปริมาณน้ำในอ่างที่สามารถนำมาใช้อุปโภคและบริโภคได้มีเพียง 16.43% หรือ 51.659 ล้าน ลบ.ม. เท่านั้น

จากการบินสำรวจบริเวณเหนืออ่างเก็บน้ำพบว่า ปริมาณน้ำในอ่างฯ อยู่ในระดับที่น้อยมาก จนสามารถมองเห็นถนนมิตรภาพสายเก่า ที่เคยตัดผ่านบริเวณก้นอ่างเก็บน้ำในสมัยก่อนที่จะมีการสร้างเขื่อนฯ อย่างชัดเจน ซึ่งเหตุการณ์นี้ไม่ได้เป็นเหตุการณ์แปลกใหม่ แต่สามารถพบเห็นได้เรื่อยๆ ในฤดูแล้งที่ฝนทิ้งช่วงยาวนาน เหตุใดจึงเป็นเช่นนี้?

ลำตะคองเป็นลำคลองสายหลักที่หล่อเลี้ยงนับล้านชีวิต ในหลายอำเภอตั้งแต่ท้ายเขื่อนฯ ลงมา การระบายน้ำจะผ่านอำเภอสีคิ้ว อำเภอสูงเนิน และเข้ามายังอำเภอเมืองนครราชสีมา และสุดท้ายไหลลงไปรวมกับแม่น้ำมูล ในระหว่างทางที่คลองพาดผ่าน ล้วนมีแต่ชุมชนขนาดใหญ่ที่มีความต้องการใช้น้ำในปริมาณที่สูงทั้งสิ้น การระบายน้ำที่เขื่อนปล่อยลงสู่คลองลำตะคองทำได้เพียง 432,000 ลบ.ม./วัน ซึ่งเพียงพอที่จะใช้อุปโภคบริโภคอย่างประหยัดเท่านั้น ไม่สามารถใช้ในการทำเกษตรกรรมได้ โดยในการใช้น้ำในลำคลองร่วมกันนั้น ชุมชนระหว่างทางน้ำต้องคำนึงถึงส่วนรวมที่อยู่ในส่วนปลายน้ำด้วย

จึงเกิดคำถามที่ว่า ทำอย่างไรจึงจะสามารถแก้ปัญหาวิกฤตภัยแล้งได้อย่างยั่งยืน ให้ทุกชมชนที่มีส่วนร่วมในการใช้ลำน้ำสายนี้ ได้ไปคิดแก้ไขและบริหารจัดการการใช้น้ำกัน ถ้ายังปล่อยปะละเลย ปีนี้อาจโชคดีมีน้ำใช้ไปจนถึงฤดูฝน แต่แน่นอนในอนาคตที่ชุมชนมีการขยายตัวอย่างรวดเร็ว ปริมาณความต้องการใช้น้ำก็ต้องเพิ่มขึ้น และจะไม่โชคดีแบบนี้ทุกๆ ปีเป็นแน่แท้