ปรางค์ครบุรี อโรคยศาลา ศิลปะขอมโบราณ

ปรางค์ครบุรี ตั้งอยู่ ณ โรงเรียนบ้านครบุรีนครธรรมโฆสิตวิทยาคาร บ้านครบุรี ตำบลครบุรีใต้ อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา

ปรางค์ครบุรี สร้างขึ้นราวๆ พุทธศตวรรษที่ 18 (พ.ศ.1724 – 1761) ตามพระราชโองการของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 เป็นอโรคยาศาลหนึ่งในจำนวน 102 แห่งที่สร้างขึ้นเพื่อรักษาคนเจ็บป่วย ปรางค์ครบุรีสร้างขึ้นตามแบบศิลปะขอมโบราณด้วยศิลาแลง มีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุม กรอบประตูและทับหลังทำจากหินทรายแกะสลักลวดลาย ด้านทิศตะวันออกทำเป็นมุขยื่นเป็นทางเข้าออก บรรณาลัยสร้างด้วยศิลาแลง อยู่ด้านทิศตะวันออกของปรางค์ประธาน พร้อมด้วยกำแพงแก้วล้อมรอบและซุ้มประตูอยู่ตรงทางด้านทิศตะวันออก นอกกำแพงที่มุมซ้ายด้านหน้ามีสระว่ายน้ำรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า 1 สระ สิ่งก่อสร้างทั้งหมดเป็นศิลาแลง ยกเว้นเสาประดับประตูทับหลังเป็นหินทราย ชิ้นส่วนเหล่านี้ยังคงเหลือเฉพาะส่วนที่ไม่มีลวดลาย

ปรางค์ครบุรี ที่เราได้เห็นในปัจจุบันนั้น ยังไม่ได้รับการบูรณะ ทำให้สภาพทั่วไปที่เราได้เห็นเป็นเพียงสภาพที่เก่ามากและพังทลายลงมา องค์ปรางค์ประธานสร้างด้วยศิลาแลงที่พอจะมองเห็นเป็นช่องประตู และก้อนศิลาแลงวางต่อกันเป็นผนังของปรางค์อยู่บ้าง โดยมีเสาศิลาทรายเป็นกรอบประตู และก้อนศิลาแลงหล่นอยู่ตามพื้น ซึ่งมองเห็นแนวกำแพงล้อมรอบ